FELIETONY

Transakcyjność w obliczu śmierci milionów

Wypłacono odszkodowanie dla spadkobierców mężczyzny zabitego w masakrze cywilnej dokonanej przez Niemców w Toskanii w 1944 roku. Wydarzenia z Włoch, gdzie sąd nakazał wypłatę odszkodowań ofiarom nazistowsko-niemieckich zbrodni wojennych pokazują, że rozliczenie historycznych krzywd jest możliwe, jeśli tylko państwo ma determinację i odwagę. Przykład Włoch dowodzi, że walka o sprawiedliwość może być skuteczna.

Tymczasem w Polsce temat reparacji od Niemiec jest traktowany jak tabu. Donald Tusk twierdzi, że podnoszenie tej kwestii zaszkodzi relacjom z Niemcami. Taka postawa, przypominająca rzecznika niemieckich interesów, to przejaw braku odwagi politycznej i policzek dla ofiar II wojny światowej. W imię „świętego spokoju” Tusk zrezygnował z obrony polskich interesów, co jest kapitulacją wobec niemieckiego cynizmu.

Historia pokazuje, że niewyjaśnione sprawy zatruwają relacje na pokolenia. Niemcy o tym wiedzą. Dlatego rozliczają się z kolonialnych zbrodni w Afryce, wypłacając reparacje Namibii za ludobójstwo Herero i Nama, czy zwracając dzieła sztuki zagrabione w Kamerunie i Tanzanii. Dlaczego więc wobec Polski temat ten jest „zbyt delikatny”?

Przykłady z Afryki i Włoch dowodzą, że reparacje są możliwe. To sygnał dla Polski, by walczyć o sprawiedliwość. Nasze państwo ma obowiązek stanąć po stronie obywateli, którzy wciąż czekają na uznanie strat materialnych i moralnych. Domaganie się reparacji nie psuje relacji, lecz je uzdrawia na fundamencie prawdy.

Co więcej, to, że temat reparacji jest żywy w innych krajach, pokazuje, że Polska nie powinna z niego rezygnować – wręcz przeciwnie. Czy Francuzi zrezygnowaliby z rozliczeń niemieckiej okupacji, albo Izrael przemilczałby Holocaust w imię „sąsiedzkiego spokoju”? Oczywiście, że nie. Dlaczego więc Polska ma stosować inną logikę? Czy dlatego, że premier naszego kraju ma do sprawy tak wielkiej krzywdy podejście transakcyjne? Tusk kończy roszczenia, a w zamian osobiste korzyści? Narodowa godność nie może być mniej warta od partykularnych układów i dyplomatycznego komfortu Niemiec.

Nie chodzi tylko o finanse, ale o moralny obowiązek wobec tych, którzy cierpieli i zginęli, oraz wobec przyszłych pokoleń. Budowanie relacji międzypaństwowych bez prawdy i rozliczeń to jak stawianie domu na gruzach. Historia Polski nie może być zamknięta w muzeach i przemówieniach. Walka o reparacje to nie tylko symboliczny gest, ale i fundament przyszłości, opartej na prawdzie, sprawiedliwości i wzajemnym szacunku.